تراش و برداشت قسمتی از سطح سنگ برای ایجاد طرح و نقش با قلم و چکش به منظور کاربرد در بناها و اشياء را نقش برجسته کاری سنگی گویند.
انواع نقش برجسته کاری به سه روش برداشت زمینه ، برداشت نقش و تلفیقی انجام میشود.
هدف و کاربرد نقش برجسته کاری :
استفاده از نفش برجسته کاری سنگ برای نگارش کتیبهها، سنگ مزارها، درها و تزیین سکوهای ورودی در بناهای سنتی، انواع ستون، اجزای ستون (سرستون، پابهی ستون و ساقه ستون)، از ارهها، سنگاب ، گلدان، پابهی ميز، نرده و منبر به کار میرود .
شکل ظاهري نقش برجسته کاری :
برجسته کاری بیشتر برروی سطوح تخت که برای پوشاندن بخشی از دیوار با کف و سطوح منحنی مانند ستونها، ظروف و احجام تزیینی اجرا میشود. انواع نقوش انسانی، حیوانی، گیاهی، اشیاء ، خط نگاری و گرهها در این شیوه قابل اجراست.
فناوری (فروش تولید) نقش برجسته کاری
ابزار و وسایل: از وسایل و aدستگاههای برش ، تراش ، سایش ، کوبش، پرداخت، صیقل زنی و اندازه گیری برای انجام مراحل کار استفاده میشود.
مواد و مصالح: سنگهای ابزاری مانند مرمر و گرانیت که دارای بافت و تراکم یکنواخت هستند برای این کار مناسباند.
مراحل تولید
قواره کردن تختهسنگها : تخته سنگها را در ابعاد، قطر و اندازهی مورد نیاز برش زده و آنها را لایه میکنند.
انتقال طرح : طرح را روی سنگ مورد نظر منتقل میکنند.
تراش : با چکش و قلم فولادی دور طرح را مشخص کرده سپس زمینه با طرح اصلی را آنقدر میتراشند تا به تدریج به برجستگی مورد نظر برسند.
ساخت و ساز : با ابزار سایشی، نقش برجسته شده را حجم داده و جزئیات آن را ساخت و ساز میکنند .
سایه زدن : برخی قسمتها را با خطوط ممتد یا هاشور سایه میزنند.
پرداخت و سیفل زدن : در پایان نقوش برجسته را پرداخت کرده و به تدریج آن را میسایند تا کاملا صیقلی شود .